දියවැඩියාවෙන් ඇසට වන බලපෑම්

දියවැඩියාවෙන් ඇසට වන බලපෑම්

දියවැඩියාව ගැන ඇසූ පමණින් අපේ සිතට එන්නේ එමගින් රුධිරයේ ග්ලුස්කොස් මට්ටම ඉහල යාමේ තත්ත්වයක් ලෙසයි. පාලනය නොවූ දියවැඩියාව නිසා බොහෝ දෙනෙකුට වන්දි ගෙවීමට සිදුවන්නේ වකුගඩුවල හා ඇස්වල සිදුවන නැවත ප්‍රකෘති කල නොහැකි හානි නිසායි.

දියවැඩියාවේ ප්‍රභේද 2ක් දක්නට ලැබෙන අතර මේ රෝගීන්ට අනිත් සාමාන්‍ය අයට වඩා ඇස්වලට සිදුවිය හැකි හානිය ඉතා ඉහලය. කාලයක් තිස්සේ රුධිරයේ සිනි මට්ටම හොදින් පාලනය නොවූ දියවැඩියා රෝගීන්ගේ කාලයේ ඇවෑමෙන් ඇසේ අභ්‍යන්තරයේ දෘෂ්ටි විතානයේ පිහිටා ඇති සියුම් රුධිර වාහිනී වලට හානි සිදුවේ. මෙම තත්ත්වය හදුන්වන්නේ දියවැඩියාව නිසා ඇසේ දෘෂ්ටි විතානයේ ඇතිවන හානීන් (Diabetic Retinopathy) ලෙසයි. 

මිට අමතරව දියවැඩියාව පාලනය නොවීමෙන් ඇසේ සුද (Cataract) හා ග්ලුකෝමා (Glucoma) වැනි තත්ත්වයන්ද ඇතිවිය හැකිය. මේ නිසා දියවැඩියාව වැලදුණු රෝගීන් අඩුම තරමින් මාස හයකට වරක්වත් ඇසේ පරීක්ෂාවක් සිදුකර ගැනීමෙන් ඇස ආශ්‍රයේ ඇතිවිය හැකි හානි වළක්වා ගත හැකිය.

ඩයබෙටික් රෙටිනොපති (Diabetic Retinopathy)

මෙම තත්ත්වය ඇතිවන්නේ දියවැඩියාව පාලනය නොවූ රෝගීන්ගේ ඇසේ අභ්‍යන්තරයේ ඇති දෘෂ්ටි විතානය (Retina) ආශ්‍රිත පටක වලටයි. දියවැඩියාව වැළදුණු රෝගීන් 3 දෙනෙකු ගෙන් එක අයෙකුට මෙම තත්ත්වය ඇතිවිය හැකි අතර මේ අතරින් බහුලවම දක්නට ඇත්තේ නන්ප්රෝලිෆරේටිව් ඩයබෙටික් රෙටිනොපති (Non Proliferative Diabetic Retinopathy) නම් වූ එතරම් හානිකර නොවූ තත්ත්වයකි.

මෙම තත්ත්වයේ පසුවන රෝගීන් කාලයේ ඇවෑමෙන් රුධිරයේ සීනි මට්ටම පාලනය නොවුනහොත් ඉතා දරුණු තත්ත්වයක් වන ප්රෝලිෆරේටිව් ඩයබෙටික් රෙටිනොපති (Proliferative Diabetic Retinopathy) නම් තත්ත්වයට පත්වේ. ප්රෝලිෆරේටිව් ලෙසින් හදුන්වන්නේ ඇසේ දෘෂ්ටි විතානයේ තිබෙන රුධිර වාහිනී වලට අමතරව නව රුධිර වාහිනී වර්ධනය වීමේ තත්ත්වයකි. මෙම අලුතෙන් වර්ධනය වන රුධිර වාහිනී ඉතා සියුම් හා පහසුවෙන් හානිවිය හැකි ඒවා වන අතර, ඒවා හානිවීමෙන් ඇසේ අභ්‍යන්තරයට රුධිරය හා සියුම් ශ්‍රාවයයක් වහනය වීමට ඉඩකඩ ඇතිවේ. කාලයක් තිස්සේ සිදුවන මෙම ක්‍රියාවලිය නිසා ඇසේ දෘෂ්ටි විතානයේ නැවත ගොඩනැගිය නොහැකි ලෙස පටකවල හා තරලයන්හි වෙනස්කම් සිදුවී අවසානයේ පෙනීම නැතිවී අන්ධභාවයට පවා පත්වීමට හේතුවේ.

දියවැඩියාව නිසා ඇසේ දෘෂ්ටි විතානයේ පිහිටා ඇති පීත දේහයේද, (Macula) වෙනස්කම් සිදුවේ. එහි සිදුවන ඉදිමුම (Macular Oedema) නිසා ඇසේ මධ්‍ය දෘෂ්ටියට (Central Vision) බාධා සිදුවේ. මෙම ඉදිමුම ඇතිවන්නේ රුධිරවාහිනි වලට සිදුවන හානිය මගින් ශ්‍රාවය වන තරලයන් එහි එක්රැස් වීම නිසාය.

පීත දේහයට වන හානිය නිසා   පොත්    කියවීම, රිය පැදවීම හා සියුම් දේවල් නිරීක්ෂණය වැනි දේවල්වලට බාධා ඇතිවේ.

මේ නිසා ඇසේ ඇතිවන මෙම සියුම් හා හානිකර තත්ත්වයන් රුධිරයේ සීනි මට්ටම පාලනය කිරීමෙන්, රුධිර පීඩනය පාලනය කිරීමෙන් හා රුධිරයේ කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම පාලනය කිරීමෙන් වලක්වා ගත හැකිබව සනාථවී තිබේ.

මෙම දෘෂ්ටි විතානයේ සිදුවන හානීන් මුල් අවස්ථාවේ හදුනාගතහොත් එයට සිදුකල හැකි ප්‍රතිකාර ක්‍රම මගින් ප්‍රගමනය වීමේ වේගය අඩුකරගැනීම හෝ එය නැවත යථා තත්ත්වයට පත්කළ හැකිය.

මේ නිසා දියවැඩියාව සහිත රෝගියෙක් අවම වශයෙන් වසරකට වරක්වත් අක්ෂි රෝග පරීක්ෂාවක් කරගැනීමෙන් සිදුවිය හැකි වෙනස්කම් හදුනා ගත හැකි අතර එම අවස්ථාවන්හිදී, ඇසෙ අභ්‍යන්තරයේ සාමාන්‍ය තත්ත්වයේ නම් වසර 2කට හෝ 3කට වරක් ඇස් පරික්ෂා කිරීම ප්‍රමාණවත් වේ.

ලෝකයේ තාක්ෂනය දියුණුවීමත් සමග, දෘෂ්ටි විතානයේ සිදුවන වෙනස්කම් සදහා ප්‍රතිකාර කිරීමේ ක්‍රමවේදයන්ද, දියුණුවී ඇත. සාමාන්‍ය හානියක් සිදුවී ඇති අවස්ථාවල ලේසර් කිරණ මගින්, දෘෂ්ටි විතානයේ රුධිර වාහිනී වලට හානි සිදුවී ඇති ස්ථානවලට හෝ නව රුධිර වාහිනී වර්ධනය වන ස්ථානවලට වී ඇති හානිය නිවැරදි කරගත හැකිය. මෙමගින් පෙර පෙනුමට අසන්න පෙනුමක් බොහෝ අවස්ථාවල ලබාගත හැකි අතර රුධිර වාහිනී හානිවී ඉන් රුධිරය වහනය වීමට පෙර මෙම ලේසර් කිරණ ප්‍රතිකාරය කරන්නේ නම් ප්‍රතිපල ඉතා සාර්ථක වේ.

මිට අමතරව ඇසේ දෘෂ්ටි විතානයේ සියුම් රුධිර වාහිනිවලට හානි සිදුවී ඉන් ඇසේ අභ්‍යන්තරයේ රුධිරය වහනය වී ඇත්නම් ඒ සදහා ඇසේ ඇති කච රසය (Vitreous) නම් වූ ජෙලිමය ශ්‍රාවය ඉන් ඉවත්කර, හානිවූ හා අලුතෙන් වර්ධනය වූ, රුධිර නාලිකා ඉවත්කිරීම සිදුකෙරේ. මෙය විට්‍රෙක්ටෝමි (Vitrectomy) ලෙස හදුන්වනු ලැබේ. මිට අමතරව දියවැඩියාව නිසා ඇසේ දෘෂ්ටි විතානයේ ඉරීම් (Tears) හා ගැලවීම් (Retinal Detachments) හා පීත දේහයේ ඉදිමුම (Macular Oedema) සදහාද ප්‍රතිකාර සිදුකළ යුතුවේ.

ඇසේ පීත දේහයේ ඉදිමුම සහිත අවස්ථාවලදී, එහි ස්ථානය වටේම සියුම් හා සංයමයෙන් සිදුකරන ලේසර් කිරණ ප්‍රතිකාර හා ඇසේ කාච රසය (Vitreous) තුලට නික්ෂේපනය කරන එන්නත් මගින් එහි ඉදිමුම් ශ්‍රාවයන් එකතුවීම පාලනය කරගත හැක.

දියවැඩියාව සහ ඇසේ සුද

දියවැඩියාව නිසා හානි සිදුවන්නේ දෘෂ්ටි විතානයට (retina) පමණක් නොවේ. එමගින් ඇසේ කාචයටද බලපෑම් ඇතිවන අතර, දියවැඩියාව නැති අයෙකුට වඩා දියවැඩියා රෝගියෙකුට ඇසේ සුද (Cataract) ඇතිවී පෙනීමට බාධා ඇතිවේ. ඇසේ සුද මගින් කාචයේ පාරදෘශ්‍යභාවයට හානි සිදුවන අතර, එමගින් පෙනීමේ බොද ගතියක්, මිහිදුම් වැනි තත්ත්වයක් දර්ශනය වේ.  දියවැඩියාව ඇති පුද්ගලයකුට මෙම රෝග ලක්ෂණය ඇත්නම් අක්ෂි ශල්‍ය වෛද්‍යවරයකු හමු වී පුර්ණ අක්ෂි පරීක්ෂාවක් සිදු කර ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ. එම රෝග ලක්ෂණය ඇතිවීමට හේතුව ඇසෙ සුද මතුවීමද, නැතහොත් වෙනත් බැරෑරුම් තත්වයක් නිසාද යන්න කල් ඇතිව හදුනාගැනීම යෝග්‍ය වේ. ඇසේ සුද ඇත්නම්, එය ඉතා සුළු ශල්‍යකර්මයකින් ඉවත් කර කෘතීම කාචයක් ඇසට තුලට දමා, පෙනීම යතා තත්වයට පත් කර ගත හැක.

වෛද්‍ය රොෂාන්ත හේවාමද්දුම MBBS (Colombo), DLM, MBA – ජේෂ්ඨ වෛද්‍ය නිලධාරී – ජාතික අක්ෂි රෝහල